admin 
Γράφει ο Σπύρος Βέρμπης
Η οικονομία μας λένε αναπτύσσεται. Οι δείκτες βελτιώνονται. Ο τουρισμός σπάει ρεκόρ. Και όμως, στην καθημερινότητα, όλο και περισσότεροι έχουν την ίδια αίσθηση, ότι τα χρήματα δεν φτάνουν.
Δεν είναι ιδέα σου, κάτι έχει αλλάξει
Η ακρίβεια σήμερα δεν εμφανίζεται απαραίτητα με εντυπωσιακά «άλματα». Δεν είναι μόνο μια ξαφνική αύξηση που σε σοκάρει. Είναι κάτι πιο ύπουλο. Πιο καθημερινό.
Είναι ο λογαριασμός στο σούπερ μάρκετ που, χωρίς να αλλάξεις πολλά, βγαίνει 10 ή 15 ευρώ παραπάνω κάθε εβδομάδα. Είναι ο καφές που από 2,50 πήγε στα 3 ευρώ. Είναι μια συνδρομή που αυξήθηκε σχεδόν αθόρυβα.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, οι τιμές σε βασικά αγαθά και τρόφιμα έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με σωρευτικές αυξήσεις που σε ορισμένες κατηγορίες ξεπερνούν το 20%–30%. Και αυτό αποτυπώνεται άμεσα στην καθημερινότητα.
Και κάπως έτσι, χωρίς να το καταλάβεις, στο τέλος του μήνα μένουν λιγότερα.
Οι μισθοί ανεβαίνουν αλλά όχι όσο χρειάζεται
Τα τελευταία χρόνια, πράγματι, υπάρχει μια αύξηση στους μισθούς. Ο κατώτατος μισθός στην Ελλάδα έχει ανέβει σταδιακά, ξεπερνώντας πλέον τα 800 ευρώ μικτά.
Όμως το ζήτημα δεν είναι μόνο το ύψος του μισθού. Είναι τι μπορείς να κάνεις με αυτόν.
Όταν το κόστος ζωής αυξάνεται πιο γρήγορα από το εισόδημα, τότε η αγοραστική δύναμη μειώνεται. Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη και αν παίρνεις περισσότερα χρήματα από πριν, στην πράξη μπορείς να αγοράσεις λιγότερα.
Και εκεί γεννιέται το αίσθημα που πολλοί περιγράφουν: «δουλεύω το ίδιο ή και περισσότερο, αλλά δεν μου φτάνουν».
Η ακρίβεια που δεν φαίνεται στα στοιχεία
Τα επίσημα στοιχεία για τον πληθωρισμό δίνουν μια γενική εικόνα. Όμως η πραγματική ζωή δεν μετριέται μόνο με δείκτες.
Η «αόρατη ακρίβεια» βρίσκεται στις μικρές, επαναλαμβανόμενες δαπάνες. Σε πράγματα που δεν τα σκέφτεσαι μία φορά, αλλά τα πληρώνεις ξανά και ξανά.
Ένας καφές λίγο πιο ακριβός. Μια έξοδος που πλέον κοστίζει αισθητά περισσότερο. Ένας λογαριασμός ρεύματος που ανεβαίνει χωρίς να έχει αλλάξει δραματικά η κατανάλωση.
Δεν είναι μία μεγάλη αύξηση που σε ταρακουνάει. Είναι πολλές μικρές που σε πιέζουν καθημερινά.
Όταν η γεωπολιτική φτάνει στο πορτοφόλι
Πίσω από αυτή την εικόνα δεν βρίσκονται μόνο εσωτερικοί λόγοι. Οι διεθνείς εξελίξεις παίζουν καθοριστικό ρόλο και η Ελλάδα, ως μια οικονομία που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές, το νιώθει άμεσα.
Τα τελευταία χρόνια, οι γεωπολιτικές εντάσεις, από τον πόλεμο στην Ουκρανία μέχρι τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, έχουν επηρεάσει την ενέργεια και τις μεταφορές. Οι τιμές του φυσικού αερίου και των καυσίμων αυξήθηκαν σημαντικά, μεταφέροντας το κόστος σε όλη την οικονομία.
Στην Ελλάδα, όπου η ενέργεια αποτελεί βασικό συντελεστή κόστους, αυτό μεταφράστηκε σε υψηλότερους λογαριασμούς και αυξήσεις σε προϊόντα και υπηρεσίες. Το κόστος μεταφοράς αυξήθηκε, οι πρώτες ύλες ακριβαίνουν, και τελικά το αποτέλεσμα φτάνει στον καταναλωτή.
Με απλά λόγια, η ακρίβεια δεν «παράγεται» μόνο εδώ. Σε μεγάλο βαθμό εισάγεται.
Η ψυχολογία της εποχής
Αν υπάρχει ένα θέμα που ενώνει σχεδόν όλες τις συζητήσεις σήμερα, αυτό είναι τα χρήματα. Δεν είναι τυχαίο.
Η οικονομία έχει περάσει από τους δείκτες στην καθημερινότητα. Από τις ειδήσεις στις παρέες. Από τις αναλύσεις στο άγχος.
Οι άνθρωποι δεν κοιτάζουν μόνο τι κερδίζουν, αλλά κυρίως τι χάνουν. Και αυτή η συνεχής σύγκριση δημιουργεί μια νέα ψυχολογία, μια αίσθηση ότι «κάτι δεν βγαίνει», ακόμη και όταν οι αριθμοί δείχνουν το αντίθετο.
Τα ερωτήματα που περιμένουν απαντήσεις
Σε αυτό το περιβάλλον, η συζήτηση δεν μπορεί να μένει μόνο στη διαπίστωση του προβλήματος. Υπάρχουν συγκεκριμένα ερωτήματα που όλο και περισσότεροι πολίτες θέτουν και περιμένουν απαντήσεις.
Πώς μπορεί να ενισχυθεί ουσιαστικά η αγοραστική δύναμη των μισθών και όχι μόνο ονομαστικά; Υπάρχει περιθώριο για πιο στοχευμένες παρεμβάσεις σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες που επιβαρύνουν καθημερινά τα νοικοκυριά; Πώς μπορεί να περιοριστεί η μεταφορά διεθνούς ακρίβειας στην εσωτερική αγορά, ιδιαίτερα σε μια χώρα που εξαρτάται από εισαγωγές;
Και ίσως το πιο κρίσιμο ερώτημα: μπορεί να υπάρξει ένα μοντέλο ανάπτυξης που δεν θα βασίζεται μόνο σε θετικούς δείκτες, αλλά θα αποτυπώνεται πραγματικά στην καθημερινότητα των πολιτών;
Η μεγάλη αντίφαση
Η Ελλάδα σήμερα παρουσιάζει μια εικόνα οικονομικής βελτίωσης. Ανάπτυξη, επενδύσεις, τουριστικά ρεκόρ και ταυτόχρονα, μια κοινωνία που νιώθει πιο πιεσμένη από ποτέ.
Αυτή είναι ίσως η πιο χαρακτηριστική αντίφαση της εποχής. Σε επίπεδο αριθμών, η οικονομία βελτιώνεται, στην πράξη όμως πολλοί πολίτες δυσκολεύονται περισσότερο απ’ ότι πριν.
Τι σημαίνει αυτό για το μέλλον
Η «αόρατη ακρίβεια» δεν φαίνεται να είναι ένα προσωρινό φαινόμενο. Είναι αποτέλεσμα μιας βαθύτερης αλλαγής.
Οι τιμές προσαρμόζονται γρήγορα στις διεθνείς εξελίξεις. Τα εισοδήματα, όμως, ακολουθούν πιο αργά. Και αυτή η απόσταση δημιουργεί πίεση στην καθημερινότητα.
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν η οικονομία αναπτύσσεται. Είναι ποιος το νιώθει ότι όντως αναπτύσσεται.
Γιατί τελικά, η επιτυχία μιας οικονομίας δεν μετριέται μόνο με δείκτες και ποσοστά. Μετριέται με το αν οι άνθρωποι μπορούν να ζουν με ασφάλεια, σταθερότητα και μια αίσθηση προοπτικής.
Και σήμερα, για πολλούς, αυτή η αίσθηση δεν είναι δεδομένη.
