admin 
Γράφει ο Μιχάλης Χριστοδουλίδης
Διπλ. Μηχανολόγος Μηχανικός ΑΠΘ, Σμήναρχος ε.α και Πτυχιούχος Μηχανικός Αεροσκαφών ΣΜΑ, Πιστοποιημένος Ενεργειακός Επιθεωρητής και μέλος του ΔΣ του Πανελλήνιου Συλλόγου Ενεργειακών Επιθεωρητών, Σύμβουλος Ενέργειας σε Ενεργειακή Εταιρία και Τεχνικός Ασφαλείας, Αρθρογράφος και Ενεργειακός Αναλυτής σε διάφορα ΜΜΕ.
Αστοχίες, έλλειψη προληπτικής συντήρησης δικτύων ΜΤ-ΥΤ και εγκαταστάσεων αιολικής ενέργειας αποτελούν πολλές φορές τις αιτίες πρόκλησης δασικών πυρκαγιών.
Οι δασικές πυρκαγιές εντείνονται από υψηλές θερμοκρασίες, ξηρασία και ισχυρούς ανέμους. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, κάθε πιθανή ανθρωπογενής πηγή ανάφλεξης αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Στις πηγές που απαιτούν συστηματική επιτήρηση περιλαμβάνονται οι ηλεκτρικές υποδομές που διέρχονται από δασικές εκτάσεις, όπως δίκτυα διανομής Μέσης Τάσης (ΜΤ), γραμμές μεταφοράς Υψηλής Τάσης (ΥΤ), μετασχηματιστές, υποσταθμοί και εγκαταστάσεις αιολικής ενέργειας.
Η ύπαρξή τους δεν συνεπάγεται ότι αποτελούν αυτομάτως αιτία μιας πυρκαγιάς, όμως η απόδοση συγκεκριμένου συμβάντος απαιτεί τεχνική διερεύνηση. Ωστόσο, μια ηλεκτρική ή μηχανική αστοχία μπορεί, υπό δυσμενείς συνθήκες, να δημιουργήσει πηγή ανάφλεξης.
Πώς μπορεί να προκύψει ανάφλεξη;
Φθαρμένοι μονωτήρες, χαλαρές συνδέσεις, υπερθερμάνσεις, θραύση αγωγών, βραχυκυκλώματα και ηλεκτρικά τόξα απο ταλαντώσεις αγωγών, μπορούν να παράγουν σπινθήρες ή θερμά εκτοξευόμενα σωματίδια. Παράλληλα, κλαδιά που πλησιάζουν αγωγούς ή δέντρα που πέφτουν πάνω σε γραμμές μπορούν να προκαλέσουν ηλεκτρικό σφάλμα, όπως το λεγόμενο ηλεκτρικό τόξο (arc).
Σε έδαφος με ξερά χόρτα, πευκοβελόνες και άλλη εύφλεκτη βιομάζα, μια μικρή εστία μπορεί να εξαπλωθεί γρήγορα, ιδιαίτερα όταν επικρατούν ισχυροί άνεμοι. Η γήρανση του εξοπλισμού, η διάβρωση, οι κεραυνοί και οι ακραίες καιρικές καταπονήσεις αυξάνουν την ανάγκη για έγκαιρο εντοπισμό προβλημάτων.
Η συντήρηση των δικτύων μέσα σε δάση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως ζήτημα αξιοπιστίας της ηλεκτροδότησης, αλλά και ως μέρος της πρόληψης πυρκαγιών. Χρειάζονται τακτικές οπτικές και θερμογραφικές επιθεωρήσεις, έλεγχοι μονωτήρων, συνδέσεων, αγωγών, στύλων, πυλώνων, γειώσεων και συστημάτων προστασίας με την βοήθεια Drones, υπέρυθρων- θερμικών. αισθητήρων και συστημάρων τηλεμετρίας, μπορούν να βοηθήσουν στον εντοπισμό υπερθερμάνσεων και αστοχιών πριν εξελιχθούν σε επικίνδυνο συμβάν.
Ασυντήρητα αιολικά πάρκα σε δασικές και ορεινές περιοχές αποτελούν επίσης αιτίες πρόκλησης δασικών πυρκαγιών. Οι ανεμογεννήτριες είναι σύνθετες ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις. Ηλεκτρικά σφάλματα, υπερθέρμανση εξοπλισμού, προβλήματα σε μετασχηματιστές ή καλωδιώσεις, μηχανικές βλάβες και κεραυνικά πλήγματα αποτελούν περιστατικά που πρέπει να προβλέπονται στον σχεδιασμό και στη συντήρηση. Η πρόληψη δεν αφορά μόνο την ανεμογεννήτρια, αλλά ολόκληρη την εγκατάσταση, όπως τους υποσταθμούς, τις γραμμές σύνδεσης, τους μετασχηματιστές, τα καλώδια, γειώσεις και τα συστήματα αντικεραυνικής προστασίας. Όταν οι υποδομές βρίσκονται μέσα ή κοντά σε δάσος, απαιτούνται αυστηρά πρωτόκολλα επιθεώρησης, πυρασφάλειας, έγκαιρης ανίχνευσης και πρόσβασης για επέμβαση.
Κάθε πυρκαγιά που εκδηλώνεται κοντά σε ηλεκτρική υποδομή που βρίσκεται σε δασικές εκτάσεις πρέπει να διερευνάται χωρίς προκαταλήψεις. Ενώ οι Δήμοι και οι Περιφέρειες έχουν συντάξει σχετικά σχέδια προληπτικής αντιπυρικής προστασίας και έχουν ενσωματωθεί στα εθνικά σχέδια της Πολιτικής Προστασίας, ωστόσο αυτά μένουν σε πολλές περιπτώσεις ως σχέδια που δεν εφαρμόζονται.
Αν δεν αλλάξει ριζικά το δόγμα αντιπυρικής προστασίας, που θέλει το 75% των κρατικών και ευρωπαϊκών κονδυλίων να διοχετεύονται στην καταστολή και μόνο το 25% στη πρόληψη (Έκθεση Γκολνταμέρ 2019) δεν πρόκειται να υπάρξει αποτελεσματική διαχείριση και αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών.
