Η πόλη Reggio Emilia, στην καρδιά της Ιταλίας, αποτελεί ένα ζωντανό παράδειγμα κοινότητας που ενισχύει τη δημιουργικότητα, τη μάθηση και την καινοτομία, ενώ η ιστορία και η παράδοσή της συνδυάζονται με τον σύγχρονο τρόπο σκέψης, δημιουργώντας ένα μοναδικό περιβάλλον εκπαίδευσης και ανάπτυξης. Η παιδαγωγική της δε, προσφέρει το όνομά της πια στις διασημότερες τάξεις πρώιμης εκπαίδευσης στον κόσμο.
Η Reggio πόλη ξακουστή για τη συμβολή της στον αντιφασιστικό αγώνα κατά τη διάρκεια του Β Παγκοσμίου πολέμου, όπως και λίγες δεκαετίες αργότερα για το γυναικείο κίνημα των Ιταλίδων, με παράδοση στην κουλτούρα συνεργασίας και ακτιβισμού, με πάμπολλους αγροτικούς συνεταιρισμούς δεν είναι τυχαίο που πρωτοστάτησε και σε μια εκπαίδευση αμιγώς κοινοτική και συνεργατική.
Βρισκόμαστε στα ταραγμένα χρόνια του Μεγάλου πολέμου. Γονείς και κάτοικοι, εν μέσω μεγάλης φτώχειας με χρήματα που συγκέντρωσαν από την πώληση πολεμικών υπολειμμάτων που είχαν αφεθεί στην περιοχή, τεκμήρια τρόμου καταστροφικών μαχών κατασκευάζουν το 1945 το πρώτο σχολείο. Το τραύμα του πολέμου βαρύ και το άγχος επανάληψης μεγάλο. Μια άλλη παιδοπλαστική έμοιαζε μονόδρομος για την πιθανότητα δημιουργίας ενός άλλου κόσμου.
Ένα χρόνο αργότερα (1946) ο Loris Malaguzzi, ένας νέος εκπαιδευτικός και ψυχολόγος, εμπνέεται από το εγχείρημα και εντάσσεται στην ομάδα που αναπτύσσει τη νέα παιδαγωγική προσέγγιση. Για τον Μalaguzzi «η παραδοσιακή κηδεμονική αγωγή αποβλάκωνε τα παιδιά», η οποία τότε οργανωνόταν απ’ την Καθολική Εκκλησία και το Κράτος με ιδιαίτερα συγκεντρωτικό τρόπο. Ένας λόγος ακόμη για τους δαιμόνιους αυτούς κατοίκους ν’ αναπτύξουν τη δική τους αντίσταση μέσω μιας πρωτοβουλίας η οποία θα προωθούσε μια δημοκρατική, παιδοκεντρική προσέγγιση. Το εγχείρημα αυτό ήταν πρωτοφανές, καθώς δεν υποστηριζόταν άμεσα από το κράτος ή την εκκλησία, αλλά γεννήθηκε από την πρωτοβουλία των ίδιων των κατοίκων.
Το Ataxia School ως μια αντίστοιχη ετεροτροπία φύεται σε μια κοινωνία διαλυμένη πολιτισμικά πρώτα και μετά οικονομικά, σε μια επαρχία που συνεχώς ερημώνει. Με σμπαραλιασμένους τους κοινοτικούς δεσμούς, μέσα στην απόλυτη κυριαρχία του φαντασιακού του νεοφιλελευθερισμού , των αστικά επεξεργασμένων μορφών σκέψης και των περιπλανώμενων μονάδων που διεκδικούν μεγαλύτερο μερίδιο απ’ την πίτα.
Κι αν ο Malaguzzi και οι πρωτοπόροι αυτοί γονείς βρήκαν οικονομική ενίσχυση από την κοινότητα αρχικά και από το 1966 από τις δημοτικές αρχές, στην δική μας περίπτωση, το όραμα μας για να πραγματοποιηθεί έπρεπε να χρηματοδοτηθεί εξολοκλήρου από εμάς. Ποιοι είμαστε εμείς; Νέοι επιστήμονες και γονείς που ανησυχούμε για το μέλλον των παιδιών μας. Οι περισσότεροι/ες από εμάς έχοντας μάλιστα άμεση σχέση με το γειτονικό, μαρτυρικό Δίστομο θα θέλαμε ν’ απαντήσουμε μέσω της πράξης αυτής στην παρελθούσα καταστροφή και στο υπαρξιακό μας άγχος με δημιουργία. Να μην επιτρέψουμε ποτέ ξανά να γεννηθεί το τέρας των ολοκληρωτισμών. Υπάρχει καλύτερος τρόπος να ξεκινήσουμε την προσπάθεια αυτή από την εκπαίδευση;
Προχωράμε και τη νέα χρονιά με σαφή στοχοθεσία. Τη δημιουργία ενός σχολείου που θα αποτελεί παράδειγμα για το ότι τα πράγματα μπορεί να γίνουν και αλλιώς, ώστε να μπορέσουν να υπάρξουν κι σε άλλα μέρη αντίστοιχες πρωτοβουλίες που θα καλύπτουν απομακρυσμένες περιοχές και όχι μόνο. Πιστεύουμε πώς μια άλλη παιδεία είναι εφικτή και αλίμονο αν περιμένουμε τους κατάλληλους χώρους και τις κατάλληλες συνθήκες για να δράσουμε. Τους χώρους τους ανοίγουμε εμείς και οι πράξεις μας – όσο βουλησιαρχικό κι αν ακούγεται αυτό, δεν είναι όταν υπάρχει σχέδιο δράσης με όσο το δυνατόν πιο βαθιά γνώση και εκτίμηση των συνθηκών-.
Το Ataxιa School σας χρειάζεται. Ως ένα εγχείρημα 100% αυτοχρηματοδοτούμενο από τα μέλη του, έχει ανάγκη και τη δική σας συνεισφορά. Eαν καταφέρουμε οι πρακτικές του σχολείου μας να διαχυθούν, θα θέλαμε να γίνει ως μια κοινωνική συνάρθρωση και ως μια εναλλακτική επιλογή στο παρόν. Ως ένα τεκμηριωμένο, ζωντανό αίτημα από τα κάτω τόσο δυνατό που να μη χρειάζεται επικύρωση. Δεν θα μπούμε στη διαδικασία να διεκδικήσουμε χορηγίες για να επιβιώσουμε. Αν το εγχείρημα αυτό αντέξει θέλουμε να είναι από τη βοήθεια του κόσμου που το αγάπησε και το αναγνώρισε. Αν πάλι δεν αντέξει, θα σβήσει με ψηλά το κεφάλι, μένοντας όμως αθάνατο στις συνειδήσεις μας, πηγή έμπνευσης για μελλοντικούς ρεαλιστές του αδύνατου.
@ataxiaschool,
Δημοκρατικό σχολείο του Βουνού
Για τη ζωή, τη γη, τον πολιτισμό


